З жыццёвых гісторый
Неяк, гадоў колькі назад, Міхась Нікадзімавіч Задворны, калі быў па справах у Гомелі, заязджаў у госці да стрыечнай сястры (у мікрараён Кожара). Дома яе не аказалася і, чакаючы, лаяўчанін нявольна стаў сведкам таго, як праводзяць свой вольны час гарадскія пенсіянеры. Тады Міхась яшчэ здзівіўся: бач ты, размовы вядуць, гучна стукаюць костачкамі даміно, нікуды не спяшаюцца — не трэба ім ні карову са статка сустракаць, ні парсючка ці курэй карміць. Бесклапотныя, шчаслівыя… А вось жа і мне хутка на пенсію — і мяне тое чакае (ад гэтых думак мужчына задаволена зажмурыў вочы).
І вось нарэшце гэты дзень настаў. Бухгалтарка Алеся Пятроўна сабрала патрэбныя паперы, уручыла пасведчанне. А неўзабаве атрымаў наш ветэран і першую сваю пенсію — разоў са тры пералічыў мятыя паперкі, падумваючы, як імі распарадзіцца, і накіраваўся на сваю невялічкую дачу — вясковую хацінку, спадчыну ад маці-нябожчыцы, прыкладна кіламетрах у пятнаццаці ад гарпасёлка. Ледзь пераступіў ганак, а тут і жонка следам з “праграмай дзейнасці”:
— Вось што, даражэнькі, сёння ж схадзі ў кантору, выпішы трактар — зямлю ўзараць…
— Дык гэта ж у суседняй вёсцы, а ў мяне веласіпед…
— Паламаўся?.. Ведаю. Нічога — дуй пехатой. Там усяго кіламетраў 6 туды, столькі ж назад. Ты ж некалі ў студэнцкія гады дужа фізкультурай захапляўся. Вось табе і лёгкая атлетыка, і фізічная нагрузка нагам… Можаш адначасова і рукамі махаць.
Пайшоў. І на дачу, стомлены доўгай дарогай і не па-красавіцку гарачым сонцам, вярнуўся толькі пад вечар. Яму б прысесці, прылегчы, а жонка зноў тут як тут:
— Во, прыцёгся, малайчына! Адкінь лапатай зямлю ў копчыку, бульбу перабяры — у павець занясеш…
— А ты, дарагая мая вішанька, што будзеш рабіць у гэты час?
— А я паляжу крыху — ногі не трымаюць, у суставах круціць. Ды і стамілася нешта, — пераканаўчым тонам дадала маладзіца.
Пенсіянер без усякай ахвоты ўзяў у рукі старую, яшчэ бацькаву, рыдлёўку. Думаў, што зямля на копчыку будзе падатлівая, рыхлая, яна ж аказалася зляжалай. А потым, калі паказалася салома, справа пайшла яшчэ горш. Таму пакуль небарака-Міхась усё ж дабраўся да бульбы, з яго сем патоў сыйшло. І тут зноў наляцела яго любая Ганна Ісакаўна:
— Па адным кошыку не насі. Так ты будзеш да цёмнага валэндацца. А ў нас жа на дачы электрычнасці няма. Бяры па два кашы — у абедзве рукі. Ты ж зайздросціў некалі сілачам — вось табе і нагрузка, і трэніроўка…
Назаўтра, калі сям’я вярнулася ў райцэнтр, жонка лагодна, нават з нейкай пакорлівасцю, прапанавала:
— Ты б мо ў магазін, што каля ПМС, збегаў — там, чула, нешта дэфіцытнае даюць…
— Дык абед жа зараз. Крама зачынена. Што я там, вераб’ям дулі буду круціць ці што?
— Нічога, хоць адпачнеш… Ты ж скардзіўся, што стаміўся дужа, — тут жа паправілася ў сваіх парадах жанчына.
Па дарозе ў магазін Міхась ніяк не мог уцяміць, праз якое бабскае “радыё” яго Ганна Ісакаўна атрымала такую каштоўную звестку. Здаецца, быў жа ўвесь час побач, жонка па дарозе з вёскі ні з кім не сустракалася, не размаўляла. Але ж не памылілася — і сапраўды каля крамы ўжо сядзела чалавек колькі, якія таксама чакалі гэты самы “хадавы” тавар.
Увечары пенсіянер вырашыў спусціцца ў двор, перакінуцца слоўцам-другім з суседзямі. Ды толькі крок ступіў, як быў спынены гучным загадам:
— Ідзі зрабі мне масаж лытак. Ногі баляць страшэнна. У мяне няма ўжо сіл не толькі на тое, каб працаваць, а і камандаваць…
Што тут будзеш рабіць?
Назаўтра быў выхадны дзень. Яшчэ напярэдадні праз аднаго знаёмага Міхась пачуў, што на гарадскім стадыёне будзе нейкае спаборніцтва, здаецца, паміж лоеўскай камандай і брагінскімі футбалістамі. Паўночы яму не спалася, пенсіянер уяўляў, як будзе шыбаваць раніцай па вуліцы, як там, на спартыўнай пляцоўцы ў засені таполяў, сядзе крыху ўводдаль ад беспакойнага племені балельшчыкаў і будзе моўчкі сачыць за гульнёй, радуючыся ўдалым пасам і трапным ударам у вароты супернікаў. Але раніцай усе яго планы і спадзяванні перакрэсліў цвёрды і скрыпучы голас яго Ганны Ісакаўны:
— Вось што, даражэнькі мой, ненаглядны. Заўтра прыгарадны аўтобус праз тваю родную вёску ідзе — паедзеш на дачу. Там зямля ўжо паспела, перасыхае. Так што перасячэш яе капаніцай пад цыбулю, моркву, буракі, радыску… Толькі пастарайся, каб ніводнай травінкі не пакінуў. Граблямі добра падвалачы ўсё. Ты ж умееш…
— Дык футбол жа сёння, — паспрабаваў адкруціцца наш небарака-балельшчык.
— Нечага дарэмна па стадыёнах і спартзалах шастаць, горла драць, за футбалістаў тых перажываючы. Ты лепш калодкі ў двары на дачы акуратна паскладай. Скардзіўся ж, што спіну ў цябе прыхоплівае, вось і будзе табе на свежым паветры і гімнастыка, і нават акрабатыка. А вечарам вады паболей наносіш з Майсеевага далёкага калодзежа. З блізкага, Лазаравага, не бяры — вада там застаялася і пратухла. Пастарайся, галубочак. Бач, і засуха ўжо намячаецца…
У гэтую самую хвіліну Міхасю Нікадзімавічу прыгадалася, як яго старэйшы ўнук дапытваўся некалі, з чаго б гэта так плакала-убівалася на сцяне княгіня Яраслаўна са “Слова аб палку Ігаравым”. Тады сваім пытаннем хлопец паставіў дзядулю ў тупік. Але зараз адказ на яго пенсіянер ведаў цвёрда: у наш век плачуць ужо не жанчыны, а больш мужчыны — Яраславы, Андрэі, Ігары, Яфімы. Толькі робяць гэта так, каб ніхто не бачыў і не чуў.
Мікалай Мельнічэнка, ветэран журналістыкі.
